Hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh là tổng hợp những việc quan trọng mẹ cần làm trong 28 ngày đầu đời của bé: cho bú đúng cách, theo dõi giấc ngủ, vệ sinh rốn, tắm an toàn, nhận biết dấu hiệu bất thường và chăm sóc da nhạy cảm. Tháng đầu là giai đoạn bé thích nghi với môi trường mới, nên chăm sóc đúng cách sẽ giúp con khỏe mạnh và phát triển ổn định.
Tháng đầu sau sinh là khoảng thời gian vừa hạnh phúc vừa bối rối. Em bé nhỏ xíu, mềm mại, ngủ nhiều nhưng cũng dễ quấy. Là mẹ, mình từng sợ làm gì đó “sai” với con.
💬 Có những ngày mình chỉ ngồi nhìn con thở, sợ con đói mà không biết, sợ con lạnh mà không nhận ra. Sau vài tuần, mình hiểu ra: chăm sóc trẻ sơ sinh không cần hoàn hảo – chỉ cần đúng nguyên tắc và đủ yêu thương.
Bài viết này sẽ giúp mẹ nắm rõ từng bước một cách nhẹ nhàng, dễ thực hành.
1. Cho bé bú đúng cách – nền tảng quan trọng nhất
Trẻ sơ sinh bú bao nhiêu là đủ?
- 8–12 cữ/ngày
- Mỗi cữ cách 2–3 giờ
- Không cần chờ bé khóc mới cho bú
Theo khuyến nghị của WHO (World Health Organization), nên nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có thể.
Dấu hiệu bé bú đủ
✅ Đi tiểu 6–8 lần/ngày
✅ Tăng cân đều
✅ Ngủ yên sau bú
✅ Không khô môi
Lưu ý khi bú mẹ
- Đầu và thân bé thẳng hàng
- Miệng ngậm sâu quầng vú
- Không ép bé bú hết cữ
Nếu bé bú bình:
- Pha đúng tỷ lệ
- Tiệt trùng bình sữa kỹ
- Không hâm sữa bằng lò vi sóng
2. Giấc ngủ của trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh ngủ 16–18 giờ/ngày.
Tư thế ngủ an toàn
Theo AAP (American Academy of Pediatrics):
- Luôn đặt bé nằm ngửa
- Không dùng gối cao
- Không để chăn dày, thú nhồi bông trong cũi
Dấu hiệu ngủ không an toàn
⚠️ Thở khò khè
⚠️ Tím môi
⚠️ Rút lõm lồng ngực
3. Vệ sinh và chăm sóc rốn
Trong 1–2 tuần đầu, rốn sẽ khô và rụng.
Cách chăm sóc đúng
- Giữ rốn khô
- Không bôi thuốc khi chưa có chỉ định
- Gấp tã dưới rốn
⚠️ Đi khám nếu
- Rốn đỏ lan rộng
- Chảy mủ
- Có mùi hôi
- Bé sốt
4. Tắm cho trẻ sơ sinh đúng cách
Bao lâu tắm một lần?
2–3 lần/tuần là đủ trong tháng đầu.
Nhiệt độ phòng và nước
- Phòng 26–28°C
- Nước 36–37°C
Các bước cơ bản
- Chuẩn bị đủ đồ trước khi tắm
- Giữ đầu và cổ bé chắc chắn
- Tắm nhanh 5–7 phút
- Lau khô kỹ các nếp gấp
💬 Lần đầu tắm cho con, mình run đến mức nhờ bà ngoại đứng cạnh. Sau vài lần, mình nhận ra: chuẩn bị kỹ là chìa khóa.
5. Chăm sóc da và phòng hăm tã
Da trẻ sơ sinh rất mỏng.
Nguyên tắc
- Thay tã 2–3 giờ/lần
- Lau bằng nước ấm
- Thấm khô trước khi mặc tã mới
Nếu da đỏ nhẹ → theo dõi
Nếu có mụn nước, mủ → đi khám
👉 Mẹ có thể đọc thêm: Bé bị hăm tã phải làm sao?
6. Theo dõi thân nhiệt
Nhiệt độ bình thường: 36.5–37.5°C
⚠️ Đi khám ngay nếu:
- Sốt ≥ 38°C
- Bé lừ đừ
- Bỏ bú
Trẻ dưới 3 tháng sốt luôn cần được đánh giá y tế.
7. Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm
| Dấu hiệu | Hành động |
|---|---|
| Sốt ≥ 38°C | Đi khám ngay |
| Tím tái | Cấp cứu |
| Bỏ bú hoàn toàn | Đi khám |
| Thở nhanh >60 lần/phút | Đi khám |
| Co giật | Cấp cứu |
8. Tiêm chủng và khám định kỳ
Tuân thủ lịch tiêm chủng quốc gia.
Khám sơ sinh thường gồm:
- Kiểm tra cân nặng
- Đo vòng đầu
- Đánh giá phản xạ
Checklist chăm sóc trẻ sơ sinh mỗi ngày
✅ Bé bú đủ cữ
✅ Đi tiểu đủ 6–8 lần
✅ Không sốt
✅ Ngủ an toàn
✅ Rốn khô
✅ Không thở nhanh bất thường
Chỉ cần những điều cơ bản này được đảm bảo, mẹ có thể yên tâm hơn rất nhiều.
Những sai lầm mẹ mới sinh hay gặp
❌ Quấn bé quá kín
❌ So sánh cân nặng với trẻ khác
❌ Tự ý dùng thuốc dân gian
❌ Hoảng loạn khi bé ọc sữa nhẹ
💬 Chăm sóc trẻ sơ sinh không cần “hoàn hảo 100 điểm”. Quan trọng nhất là sự quan sát và bình tĩnh của mẹ.
Lưu ý quan trọng
🔹 Trẻ dưới 28 ngày tuổi dễ nhiễm trùng
🔹 Sốt luôn là dấu hiệu cần chú ý
🔹 Vệ sinh tay trước khi chăm bé
🔹 Không hôn bé nếu đang cảm cúm
Câu hỏi thường gặp khi chăm sóc trẻ sơ sinh
Có nên bật điều hòa khi chăm sóc trẻ sơ sinh?
Có thể, giữ nhiệt độ 26–28°C và tránh gió thổi trực tiếp vào bé.
Bao lâu thì cắt móng tay cho bé?
1 lần/tuần hoặc khi móng dài gây xước da.
Trẻ sơ sinh quấy khóc nhiều có bình thường không?
Khóc là cách giao tiếp. Nếu bé vẫn bú tốt, không sốt, có thể do nhu cầu cơ bản.
Khi nào nên đưa bé đi khám dù không sốt?
Khi bé bỏ bú, lừ đừ, thở nhanh hoặc có hành vi bất thường.
Kết luận: Chăm sóc đúng cách – bé khỏe mạnh tự nhiên
Hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh không phải là danh sách phức tạp, mà là những nguyên tắc cơ bản: bú đủ – ngủ an toàn – giữ vệ sinh – theo dõi dấu hiệu bất thường.
Tháng đầu có thể khiến mẹ bối rối, nhưng chỉ cần kiên nhẫn và bình tĩnh, mọi thứ sẽ dần quen.
Không ai sinh ra đã biết làm mẹ. Nhưng mỗi ngày chăm con bằng sự quan sát và yêu thương, mẹ đã làm điều tốt nhất cho bé rồi.
