Phù chân là tình trạng rất thường gặp trong thai kỳ, đặc biệt ở những tháng cuối. Nhiều mẹ bầu nhận thấy chân, mắt cá hoặc bàn chân sưng to hơn bình thường, đi lại nặng nề, giày dép chật hơn. Điều này khiến không ít mẹ lo lắng: phù chân khi mang thai có nguy hiểm không, có ảnh hưởng đến thai nhi không và làm sao để giảm phù an toàn?
Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu đúng bản chất của phù chân khi mang thai và biết khi nào cần chủ động đi khám.
Phù chân khi mang thai là gì?
Phù chân khi mang thai là hiện tượng:
- Tích tụ dịch ở mô mềm, chủ yếu ở bàn chân, cổ chân và cẳng chân
- Chân sưng to, căng da, ấn lõm
- Thường rõ hơn vào cuối ngày hoặc sau khi đứng, ngồi lâu
Nguyên nhân gây phù chân khi mang thai
Thay đổi nội tiết tố
Trong thai kỳ, hormone tăng cao làm:
- Giữ nước trong cơ thể nhiều hơn
- Giãn mạch máu, khiến dịch dễ thoát ra mô kẽ
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây phù chân sinh lý.
Tử cung lớn chèn ép tĩnh mạch
Khi thai nhi phát triển, tử cung chèn ép tĩnh mạch chủ dưới, làm:
- Máu từ chân về tim chậm hơn
- Dễ gây ứ dịch và sưng phù ở chân
Tăng thể tích máu
Cơ thể mẹ bầu tăng lượng máu và dịch để nuôi thai, khiến:
- Áp lực lên hệ tuần hoàn tăng
- Dễ xuất hiện phù, nhất là ở tam cá nguyệt thứ ba
Đứng hoặc ngồi lâu
Mẹ bầu:
- Đứng nhiều
- Ngồi lâu một tư thế
sẽ làm máu và dịch ứ đọng ở chân, gây phù rõ hơn.
Phù chân khi mang thai có nguy hiểm không?
Trường hợp phù chân sinh lý (không nguy hiểm)
Phù chân được xem là bình thường nếu:
- Phù nhẹ, hai chân đều
- Không đau, không đỏ, không nóng
- Giảm khi nghỉ ngơi, kê cao chân
- Không kèm triệu chứng bất thường khác
Phù sinh lý không ảnh hưởng đến thai nhi.
Khi nào phù chân là dấu hiệu nguy hiểm?
Mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý nếu phù chân kèm theo các dấu hiệu sau:
- Phù đột ngột, phù nhiều
- Phù một bên chân
- Đau đầu dữ dội
- Hoa mắt, mờ mắt
- Tăng cân nhanh bất thường
- Huyết áp cao
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến tiền sản giật – một biến chứng nguy hiểm cần được theo dõi và điều trị sớm.
Phân biệt phù chân sinh lý và phù chân bệnh lý
| Đặc điểm | Phù sinh lý | Phù bệnh lý |
|---|---|---|
| Thời điểm | Cuối thai kỳ | Có thể bất cứ lúc nào |
| Mức độ | Nhẹ, từ từ | Nặng, đột ngột |
| Bên phù | Hai chân | Có thể một bên |
| Kèm theo | Không triệu chứng | Đau đầu, tăng huyết áp |
Cách giảm phù chân khi mang thai an toàn
Kê cao chân khi nghỉ ngơi
- Kê chân cao hơn tim khi nằm
- Tránh ngồi hoặc đứng lâu một tư thế
Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày
- Đi bộ nhẹ 20–30 phút/ngày
- Thay đổi tư thế thường xuyên
Vận động giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm ứ dịch.
Uống đủ nước
Uống đủ nước giúp:
- Cân bằng dịch trong cơ thể
- Hạn chế giữ nước quá mức
Mẹ không nên giảm uống nước vì sợ phù.
Ăn nhạt vừa phải
- Không ăn quá mặn
- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn
Giảm muối giúp hạn chế giữ nước.
Mang giày dép thoải mái
- Chọn giày mềm, đế thấp
- Tránh giày chật, bó chân
Khi nào mẹ bầu bị phù chân cần đi khám ngay?
Mẹ nên đi khám ngay nếu:
- Phù chân tăng nhanh trong thời gian ngắn
- Phù kèm đau đầu, buồn nôn
- Phù kèm tăng huyết áp
- Phù một bên chân, đau hoặc nóng
Việc thăm khám sớm giúp loại trừ nguy cơ tiền sản giật và các vấn đề tuần hoàn.
Kết luận
Phù chân khi mang thai là hiện tượng phổ biến và đa số là sinh lý, không nguy hiểm. Tuy nhiên, mẹ bầu không nên chủ quan, đặc biệt khi phù xuất hiện đột ngột hoặc kèm theo triệu chứng bất thường.
Lắng nghe cơ thể, nghỉ ngơi hợp lý và thăm khám đúng lịch sẽ giúp mẹ có một thai kỳ an toàn và nhẹ nhàng hơn.