Thay tã là việc mẹ làm nhiều nhất trong 3 tháng đầu đời của con. Trung bình 8–12 lần mỗi ngày. Nghe đơn giản, nhưng cách thay tã cho bé sơ sinh đúng cách quyết định rất lớn đến việc bé có bị hăm, viêm da hay nhiễm khuẩn tiết niệu hay không.
Nếu mẹ đang lo lắng “mình thay vậy đã đúng chưa?”, bài viết này sẽ giúp mẹ yên tâm hơn.
Cách thay tã cho bé sơ sinh gồm 6 bước: (1) Rửa tay sạch, (2) Chuẩn bị tã và khăn, (3) Tháo tã bẩn đúng chiều, (4) Vệ sinh từ trước ra sau, (5) Lau khô hoàn toàn, (6) Mặc tã mới vừa vặn, không quá chặt. Thay ngay khi bé ướt hoặc bẩn giúp phòng hăm và viêm da hiệu quả.
Vì sao thay tã đúng cách lại quan trọng?
Da trẻ sơ sinh mỏng và nhạy cảm hơn da người lớn. Khi vùng da trong tã tiếp xúc lâu với:
- Nước tiểu
- Phân
- Độ ẩm cao
- Ma sát
… da rất dễ bị kích ứng.
Theo khuyến nghị của Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), việc giữ vùng da mặc tã khô và sạch là yếu tố quan trọng nhất để phòng viêm da do tã.
Mình từng nghĩ chỉ cần thay nhiều lần là đủ. Nhưng bé vẫn hăm. Sau này mới hiểu: lau đúng chiều và lau khô kỹ mới là chìa khóa.
Bao lâu nên thay tã cho bé sơ sinh?
Trong tháng đầu, mẹ nên thay tã:
- Mỗi 2–3 giờ/lần
- Ngay sau khi bé đi phân
- Trước khi ngủ đêm
- Sau cữ bú nếu tã ướt nhiều
Trung bình: 8–12 lần/ngày.
⚠️ Không nên chờ tã đầy mới thay. Việc giữ ẩm quá lâu là nguyên nhân hàng đầu gây hăm tã.
Chuẩn bị trước khi thay tã (giúp thao tác nhanh & an toàn)
Đặt tất cả trong tầm tay:
- Tã sạch đúng size theo cân nặng
- Khăn ướt không cồn / không mùi hoặc gạc + nước ấm
- Khăn mềm lau khô
- Kem chống hăm (khi cần)
- Tấm lót chống thấm
Không rời bé một mình trên bàn thay tã dù chỉ vài giây.
Cách thay tã cho bé sơ sinh từng bước
Bước 1: Rửa tay
Luôn rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi thay tã.
Bước 2: Tháo tã bẩn đúng cách
- Mở miếng dán
- Dùng mặt trước tã lau bớt phân (nếu có)
- Gấp gọn tã bẩn xuống dưới mông bé
Bước 3: Vệ sinh đúng chiều (rất quan trọng)
Với bé gái
Luôn lau từ trước ra sau để tránh vi khuẩn từ hậu môn đi vào âm đạo – niệu đạo.
Với bé trai
Lau sạch quanh dương vật và bìu.
Không kéo da quy đầu nếu bé chưa tuột tự nhiên.
Đây là bước quan trọng giúp phòng viêm đường tiết niệu ở trẻ sơ sinh.
Bước 4: Lau khô hoàn toàn
Nhiều mẹ bỏ qua bước này.
- Dùng khăn mềm thấm khô
- Lau cả các nếp gấp đùi – bẹn
- Có thể để bé “thở” 1–2 phút
Da còn ẩm + mặc tã ngay = nguy cơ hăm tăng cao.
Bước 5: Bôi kem chống hăm (khi cần)
Không cần bôi mỗi lần nếu da bé khỏe.
Chỉ bôi lớp mỏng khi:
- Da hơi ửng đỏ
- Bé có tiền sử hăm
- Ban đêm (để bảo vệ lâu hơn)
Nếu bé đang hăm, mẹ có thể đọc thêm:
👉 Chăm sóc da trẻ sơ sinh đúng cách
Bước 6: Mặc tã mới vừa vặn
- Mép trước ngang rốn (gập xuống nếu rốn chưa rụng)
- Không siết quá chặt
- Luồn vừa 1–2 ngón tay là đạt
Nếu rốn chưa rụng, mẹ nên tham khảo thêm:
👉 Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh an toàn
Cách thay tã cho bé trai và bé gái có gì khác nhau?
| Nội dung | Bé trai | Bé gái |
|---|---|---|
| Hướng lau | Lau sạch quanh dương vật | Lau từ trước ra sau |
| Nguy cơ | Phân bắn khi mở tã | Viêm tiết niệu nếu lau sai chiều |
| Lưu ý | Có thể che nhẹ khi mở tã | Lau kỹ nếp gấp môi lớn |
Khác biệt nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe bé.
Thay tã ban đêm thế nào để bé không tỉnh giấc?
Nhiều mẹ lo thay tã sẽ làm bé thức.
Mẹ có thể:
- Dùng đèn ngủ ánh sáng vàng dịu
- Không nói chuyện nhiều
- Chuẩn bị sẵn đồ
- Thao tác nhẹ và nhanh
- Dùng tã thấm hút tốt ban đêm
Nếu tã chỉ ướt nhẹ và bé ngủ sâu, có thể đợi đến cữ bú đêm.
Dấu hiệu bé có thể bị dị ứng tã
Không phải hăm nào cũng do thay sai cách.
Mẹ cần chú ý nếu:
- Da đỏ lan rộng theo viền tã
- Nổi mụn li ti
- Bong tróc
- Hăm không cải thiện sau 3 ngày
Lúc này nên đổi loại tã và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Sai lầm phổ biến khi thay tã cho bé sơ sinh
❌ Lau ngược chiều (bé gái)
❌ Đóng tã quá chặt
❌ Không lau khô trước khi mặc
❌ Dùng khăn ướt có cồn
❌ Bôi kem quá dày
❌ Để bé mặc tã ướt quá lâu
Những sai lầm nhỏ lặp lại mỗi ngày sẽ tạo thành vấn đề lớn.
Checklist thay tã an toàn cho mẹ mới
Mẹ có thể lưu lại:
✅ Rửa tay trước – sau
✅ Lau đúng chiều
✅ Lau khô hoàn toàn
✅ Gập mép tã nếu rốn chưa rụng
✅ Không siết chặt
✅ Thay ngay khi bé đi phân
✅ Quan sát da mỗi ngày
Khi nào cần đưa bé đi khám?
⚠️ Hăm loét sâu
⚠️ Có mụn mủ, dịch vàng
⚠️ Da sưng nóng
⚠️ Bé sốt
⚠️ Hăm kéo dài hơn 3 ngày không cải thiện
Không tự ý dùng thuốc kháng sinh bôi khi chưa có chỉ định.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bé sơ sinh nên dùng size tã nào?
Dựa vào cân nặng ghi trên bao bì. Không nên mua quá nhiều một size vì bé tăng cân rất nhanh.
Có cần bôi kem chống hăm mỗi lần thay tã?
Không bắt buộc nếu da bé khỏe. Chỉ dùng khi da nhạy cảm hoặc có dấu hiệu đỏ nhẹ.
Ban đêm có nên đánh thức bé thay tã?
Nếu tã chỉ ướt nhẹ và bé ngủ ngon, có thể chờ đến cữ bú. Nếu đi phân, nên thay ngay.
Hăm tã bao lâu thì khỏi?
Hăm nhẹ thường cải thiện sau 2–3 ngày nếu chăm sóc đúng cách.
Mẹ chỉ cần nhớ…
Cách thay tã cho bé sơ sinh không khó, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và nhẹ nhàng. Giữ vùng da mặc tã sạch – khô – đúng chiều vệ sinh sẽ giúp phòng hăm, phòng viêm tiết niệu và giúp bé luôn dễ chịu.
Những lần thay tã mỗi ngày không chỉ là việc chăm sóc – đó còn là khoảnh khắc gần gũi giữa mẹ và con. Khi mẹ tự tin và bình tĩnh, bé cũng sẽ cảm nhận được sự an toàn ấy.
