Tháng đầu sau sinh, mình từng nghĩ “cứ có sữa là xong”. Nhưng thực tế, cho bé bú đúng cách trong tháng đầu không chỉ giúp con tăng cân tốt mà còn phòng tránh nứt đầu ti, tắc tia sữa và giảm quấy khóc rất nhiều.
Nếu mẹ đang lo lắng vì bé bú ít, bú lâu hoặc hay trớ sữa, bài viết này sẽ giúp mẹ hiểu và điều chỉnh nhẹ nhàng hơn.
Cho bé bú đúng cách trong tháng đầu cần đảm bảo: bé ngậm bắt vú đúng khớp, bú theo nhu cầu 8–12 cữ/ngày, nghe được tiếng nuốt sữa và tăng cân đều. Tư thế bú đúng giúp bé nhận đủ sữa, mẹ không đau đầu ti và hạn chế nôn trớ.
Vì sao tháng đầu bú đúng cách lại quan trọng?
Trong 4 tuần đầu:
- Bé đang học cách bú hiệu quả
- Mẹ đang thiết lập nguồn sữa
- Phản xạ tiết sữa chưa ổn định
- Bé dễ sụt cân sinh lý
Nếu bú sai cách, có thể dẫn đến:
⚠️ Bé không nhận đủ sữa
⚠️ Mẹ đau, nứt đầu ti
⚠️ Tắc tia sữa
⚠️ Bé nuốt nhiều hơi → đầy bụng, ọc sữa
Những ngày đầu mình cứ nghĩ đau đầu ti là chuyện bình thường. Sau khi chỉnh lại cách ngậm bắt vú, cảm giác dễ chịu hơn hẳn.
Nhu cầu bú của trẻ sơ sinh trong tháng đầu
Tần suất bú
- 8–12 cữ mỗi ngày
- Cách nhau 2–3 giờ
- Có thể bú theo nhu cầu (on-demand)
Thời gian mỗi cữ
- 15–30 phút
- Không cần cố định tuyệt đối
Theo khuyến nghị của World Health Organization (WHO), nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có thể.
Dấu hiệu bé bú đúng cách
✔ Miệng mở rộng, môi cong ra ngoài
✔ Cằm chạm vào bầu ngực
✔ Nghe tiếng nuốt “ực ực”
✔ Mẹ không đau sau vài giây đầu
✔ Sau bú bé thư giãn
Nếu mẹ đau nhói kéo dài suốt cữ bú, khả năng cao bé đang ngậm sai.
Cách cho bé bú đúng cách từng bước
Bước 1: Chọn tư thế phù hợp
Các tư thế phổ biến:
- Bế nôi truyền thống
- Bế chéo
- Nằm nghiêng (hữu ích khi mẹ mệt)
Quan trọng nhất là:
🔹 Lưng bé thẳng
🔹 Bụng bé áp sát bụng mẹ
🔹 Tai – vai – hông bé nằm trên một đường thẳng
Bước 2: Đưa bé vào ngực đúng cách
Không đưa ngực về phía bé, mà đưa bé sát vào ngực.
Khi bé há miệng rộng:
- Đưa bé vào nhanh và dứt khoát
- Bé cần ngậm cả quầng vú, không chỉ đầu ti
Bước 3: Quan sát và điều chỉnh
Nếu:
- Má bé hóp vào
- Có tiếng “chóp chép”
- Mẹ đau nhiều
→ Nhẹ nhàng đưa ngón tay út vào khóe miệng bé để ngắt khớp bú và thử lại.
Làm sao biết bé bú đủ sữa?
1️⃣ Số tã ướt
- 6–8 tã ướt/ngày sau ngày thứ 5
2️⃣ Cân nặng
- Có thể sụt 5–7% cân nặng lúc sinh trong tuần đầu
- Lấy lại cân nặng sau 10–14 ngày
3️⃣ Biểu hiện sau bú
- Bé ngủ yên
- Không quấy khóc liên tục
Nếu bé bú nhưng vẫn hay trớ, mẹ có thể tham khảo thêm bài “Bé sơ sinh bị ọc sữa – có đáng lo?” để phân biệt trào ngược sinh lý.
Những vấn đề thường gặp trong tháng đầu
1. Đau đầu ti
Nguyên nhân thường do ngậm sai.
Giải pháp:
- Điều chỉnh khớp ngậm
- Đổi tư thế
- Giữ đầu ti khô sạch
2. Tắc tia sữa
Dấu hiệu:
⚠️ Ngực căng cứng
⚠️ Đau một vùng
⚠️ Có thể kèm sốt
Cách xử lý:
- Cho bé bú thường xuyên
- Massage nhẹ
- Chườm ấm trước bú
Nếu sốt cao hoặc đau tăng, nên đi khám.
3. Bé ngủ gật khi bú
Thường gặp ở trẻ sinh non hoặc nhẹ cân.
Mẹ có thể:
- Xoa nhẹ bàn chân
- Thay tã giữa cữ bú
- Đổi bên ngực
Sai lầm phổ biến khi cho bé bú trong tháng đầu
❌ Giới hạn thời gian bú quá cứng nhắc
❌ Cho bé uống thêm nước
❌ Bỏ cữ bú đêm quá sớm
❌ Tự ý dùng thuốc kích sữa
❌ So sánh lượng sữa với mẹ khác
Có thời điểm mình lo vì không hút được nhiều sữa như người khác khoe trên mạng. Nhưng bác sĩ nói điều quan trọng là con tăng cân tốt – không phải số ml trong bình.
Checklist cho bé bú đúng cách trong tháng đầu
✅ 8–12 cữ bú/ngày
✅ Quan sát khớp ngậm đúng
✅ Không đau kéo dài khi bú
✅ 6–8 tã ướt/ngày
✅ Theo dõi cân nặng định kỳ
✅ Không tự ý bổ sung nước hoặc sữa ngoài nếu chưa cần
Khi nào cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sữa mẹ?
⚠️ Bé không tăng cân
⚠️ Sụt cân quá 10%
⚠️ Mẹ đau ngực dữ dội
⚠️ Sốt kèm cứng ngực
⚠️ Bé bú rất yếu
Đừng ngại tìm hỗ trợ. Việc này không có nghĩa là mẹ “thiếu sữa” hay “không đủ tốt”.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có cần đánh thức bé dậy bú ban đêm?
Trong 2 tuần đầu hoặc nếu bé nhẹ cân, có thể cần đánh thức bú theo hướng dẫn bác sĩ.
Bé bú bao lâu mỗi bên là đủ?
Không có thời gian cố định. Quan trọng là bé bú hiệu quả và no.
Có nên cho bé bú theo giờ cố định?
Trong tháng đầu, nên ưu tiên bú theo nhu cầu.
Mẹ ăn gì để nhiều sữa?
Chế độ ăn cân bằng, uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý quan trọng hơn các món “lợi sữa” truyền miệng.
Kết luận
Cho bé bú đúng cách trong tháng đầu là nền tảng quan trọng cho hành trình nuôi con bằng sữa mẹ lâu dài. Khi bé ngậm đúng, bú đủ và tăng cân đều, mẹ sẽ bớt áp lực rất nhiều.
Nếu mẹ đang loay hoay trong những ngày đầu làm quen, hãy nhớ: cả mẹ và con đều đang học. Kiên nhẫn một chút, quan sát nhiều hơn và đừng ngại tìm hỗ trợ khi cần – mọi thứ sẽ dần ổn định.
