Sinh thường là hình thức sinh con tự nhiên được đa số mẹ bầu lựa chọn nếu thai kỳ khỏe mạnh và không có chỉ định y khoa đặc biệt. Tuy nhiên, với nhiều mẹ – nhất là mẹ sinh con lần đầu – khái niệm sinh thường, các giai đoạn chuyển dạ, quy trình trong phòng sinh… vẫn còn khá mơ hồ.
Vậy sinh thường là gì, diễn ra như thế nào, có đau không, mất bao lâu và mẹ cần chuẩn bị những gì?
Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu toàn bộ quy trình sinh thường từ A–Z, một cách dễ hiểu – thực tế – khoa học.
Sinh thường là gì?
Sinh thường (sinh ngả âm đạo) là hình thức em bé chào đời qua đường âm đạo của mẹ, không cần can thiệp phẫu thuật như sinh mổ.
Quá trình sinh thường diễn ra khi:
- Thai đủ tháng
- Cổ tử cung mở
- Mẹ có cơn co tử cung đều đặn
- Em bé tự di chuyển xuống và ra ngoài nhờ cơn rặn của mẹ
Đây là phương pháp sinh tự nhiên, tận dụng cơ chế sinh học vốn có của cơ thể người mẹ.
Những điều kiện để mẹ có thể sinh thường
Không phải mẹ bầu nào cũng sinh thường được. Bác sĩ sẽ chỉ định sinh thường khi mẹ đáp ứng các điều kiện sau:
- Thai nhi phát triển bình thường, đủ tháng
- Ngôi thai thuận (đầu quay xuống)
- Không có tiền sử bệnh lý nguy hiểm (tiền sản giật nặng, tim mạch nặng…)
- Không có dấu hiệu suy thai
- Khung chậu mẹ phù hợp với kích thước thai
Nếu có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định sinh mổ chủ động hoặc sinh mổ cấp cứu để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.
Ưu điểm và nhược điểm của sinh thường
Ưu điểm của sinh thường
- Thời gian hồi phục nhanh hơn sinh mổ
- Mẹ có thể vận động sớm sau sinh
- Ít biến chứng hậu phẫu
- Bé được tiếp xúc với hệ vi khuẩn có lợi khi đi qua âm đạo
- Tăng khả năng gắn kết mẹ – con sớm
Nhược điểm của sinh thường
- Mẹ phải trải qua cơn đau chuyển dạ
- Có thể rách tầng sinh môn
- Thời gian sinh có thể kéo dài, đặc biệt với mẹ sinh con lần đầu
Tuy nhiên, đa số mẹ sau sinh thường đều hồi phục nhanh và ít đau kéo dài nếu được chăm sóc đúng cách.
Quy trình sinh thường từ A–Z
1. Giai đoạn chuyển dạ (giai đoạn mở cổ tử cung)
Đây là giai đoạn đầu tiên và thường kéo dài nhất.
Dấu hiệu chuyển dạ sinh thường:
- Đau bụng từng cơn, tăng dần và đều
- Ra dịch nhầy hồng hoặc lẫn máu
- Vỡ ối (nước ối chảy ra)
Quá trình diễn ra:
- Cổ tử cung mở từ 0 → 10 cm
- Các cơn co tử cung mạnh dần
- Với mẹ sinh con lần đầu, giai đoạn này có thể kéo dài 10–20 tiếng
Khi cổ tử cung mở khoảng 3–4 cm, mẹ thường được nhập phòng chờ sinh.
2. Giai đoạn rặn sinh (giai đoạn sổ thai)
Khi cổ tử cung mở hoàn toàn (10 cm), mẹ sẽ được đưa vào phòng sinh.
Ở giai đoạn này:
- Bác sĩ, hộ sinh hướng dẫn mẹ rặn đúng nhịp
- Mỗi cơn co, mẹ rặn để đẩy em bé ra ngoài
- Em bé sẽ lần lượt ra đầu, vai, rồi toàn thân
Thời gian:
- Mẹ sinh con lần đầu: 30–60 phút
- Mẹ sinh con lần sau: nhanh hơn
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể rạch tầng sinh môn để tránh rách không kiểm soát.
3. Giai đoạn sổ nhau (sau khi bé chào đời)
Sau khi em bé ra ngoài:
- Tử cung tiếp tục co bóp để đẩy nhau thai ra
- Thời gian thường 5–30 phút
Bác sĩ sẽ:
- Kiểm tra nhau thai có ra hết không
- Khâu tầng sinh môn (nếu có rạch)
- Theo dõi tình trạng chảy máu của mẹ
Sinh thường có đau không?
Đây là câu hỏi khiến nhiều mẹ lo lắng nhất.
Sinh thường có đau, nhưng:
- Mức độ đau khác nhau ở mỗi người
- Đau tăng dần theo giai đoạn chuyển dạ
- Khi rặn sinh, nhiều mẹ cảm thấy đau ít hơn vì có mục tiêu rõ ràng
Hiện nay, nhiều bệnh viện có:
- Sinh thường không đau (gây tê ngoài màng cứng)
- Các phương pháp hỗ trợ giảm đau tự nhiên
Mẹ nên trao đổi trước với bác sĩ để lựa chọn phương án phù hợp.
Sinh thường mất bao lâu?
Thời gian sinh thường phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
| Đối tượng | Thời gian trung bình |
|---|---|
| Mẹ sinh con lần đầu | 12–24 tiếng |
| Mẹ sinh con lần sau | 6–12 tiếng |
Quan trọng là mẹ giữ tinh thần bình tĩnh, không sốt ruột hay lo lắng quá mức.
Sau sinh thường, mẹ cần lưu ý gì?
- Nghỉ ngơi đầy đủ
- Giữ vệ sinh vùng kín
- Theo dõi sản dịch
- Tập đi lại nhẹ nhàng sớm
- Ăn uống đủ chất để hồi phục và có sữa
Nếu có dấu hiệu:
- Sốt
- Đau tăng dần
- Chảy máu nhiều
→ Mẹ cần báo ngay cho nhân viên y tế.
Những câu hỏi thường gặp về sinh thường
Sinh thường có nguy hiểm không?
Nếu thai kỳ khỏe mạnh và được theo dõi y tế đầy đủ, sinh thường rất an toàn.
Sau bao lâu thì mẹ hồi phục?
Thường sau 1–2 tuần mẹ đã sinh hoạt gần như bình thường.
Có nên chọn sinh thường hay sinh mổ?
Điều này phụ thuộc vào sức khỏe mẹ – bé và chỉ định của bác sĩ, không nên tự quyết định.
Kết luận
Sinh thường là hành trình tự nhiên nhưng đầy cảm xúc, đòi hỏi mẹ bầu có kiến thức – chuẩn bị – tâm lý vững vàng. Khi hiểu rõ quy trình sinh thường từ A–Z, mẹ sẽ bớt lo lắng, chủ động hơn và tự tin hơn rất nhiều trong ngày vượt cạn.